Azərbaycanın təhsil sistemində STEAM layihəsinin həyata keçirilməsi istiqamətində dövlət büdcəsindən milyonlarla manat vəsait ayrılır. Məktəblərin və STEAM mərkəzlərinin müasir avadanlıqlarla təmin olunmasını nəzərdə tutan layihə çərçivəsində müxtəlif şirkətlərlə dövlət satınalma müqavilələri bağlanır.

Lakin son dövrlərdə bu satınalmalarla bağlı bir sıra suallar gündəmə gəlib.

Abatv.az xəbər verir ki, araşdırma materialında dövlət satınalmaları portalında yayımlanan məlumatlara istinad edilərək STEAM avadanlıqlarının satın alınması prosesində müəyyən şirkətlərin və şəxslərin təkrarən ön plana çıxması ilə bağlı iddialar səsləndirilib.

Müəllifin iddiasına görə, prosesdə adı çəkilən əsas şirkətlərdən biri “İSTEAM” MMC, onun rəhbəri kimi göstərilən Nihad Hənifəyevdir. Materialda Nihad Hənifəyevin Elm və Təhsil naziri Emin Əmrullayevin qaynı olduğu bildirilir.

Milyonlarla manatlıq müqavilələr

Araşdırmada qeyd olunur ki, yalnız 2024-cü ilin noyabr ayında “JBA GROUP” MMC ilə ümumi dəyəri 11,5 milyon manatdan artıq olan iki müqavilə bağlanıb.

2025-ci ilin avqust ayında isə təxminən 9,95 milyon manat dəyərində tenderin “VİVA MEDICAL GROUP” MMC tərəfindən həyata keçirildiyi bildirilir.

Material müəllifinin diqqət çəkdiyi əsas məqam ondan ibarətdir ki, tenderlərdə qalib şirkətlərin adları dəyişsə də, avadanlıqların daxili təchizat zəncirində “İSTEAM” MMC-nin iştirak etdiyi iddia olunur.

Araşdırmada bu şirkətlərin dövlət satınalmalarında formal qalib kimi çıxış etdiyi, daha sonra isə müvafiq avadanlıqları “İSTEAM” MMC-dən əldə etdiyi barədə iddialar yer alır.

Qiymət fərqi ilə bağlı suallar

Materialda xaricdən gətirilən STEAM avadanlıqlarının ilkin alış qiyməti ilə dövlət büdcəsi hesabına satın alınan son qiymət arasında fərq olduğu iddia edilir.

Müəllif hesab edir ki, belə hallarda məhsulların hansı qiymətə idxal edildiyi, şirkətlər arasında hansı qiymətlərlə satıldığı və nəticədə dövlət büdcəsinə hansı məbləğə təqdim edildiyi ictimaiyyət üçün açıqlanmalıdır.

Əgər eyni məhsul bir neçə şirkətin iştirakı ilə təchizat zəncirindən keçirsə, hər bir mərhələdə formalaşan qiymətin iqtisadi əsaslandırılması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Nazirliyin əməkdaşları ilə bağlı iddialar

Araşdırma materialında STEAM layihələri və dövlət satınalmaları ilə bağlı bir sıra vəzifəli şəxslərin də adı çəkilir.

Bunların arasında Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun rəhbərliyi, Elm və Təhsil Nazirliyinin müxtəlif struktur bölmələrində çalışan şəxslər və nazirin müşavirləri olduğu bildirilir.

Material müəllifi həmin şəxslərin bir-biri ilə əvvəlki iş, təhsil və digər əlaqələrinin olduğunu iddia edir və bunun dövlət satınalmalarında qərarların qəbuluna təsir edib-etmədiyinin araşdırılmasının vacibliyini vurğulayır.

Eyni zamanda, bəzi şəxslərin qohumluq və digər əlaqələri barədə də iddialar səsləndirilir.

Əsas suallar açıq qalır

STEAM layihəsi Azərbaycan təhsilinin rəqəmsal və texnoloji inkişafı baxımından mühüm dövlət layihələrindən biridir. Bu səbəbdən layihəyə ayrılan dövlət vəsaitlərinin şəffaf və səmərəli xərclənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Araşdırmada bir sıra suallar qoyulur:

- STEAM avadanlıqları xarici istehsalçılardan hansı qiymətlərlə alınır?

- Dövlət satınalmalarında həmin məhsullar hansı qiymətlərlə təqdim olunur?

- Tender qalibləri ilə daxili təchizatçılar arasında münasibətlər necə formalaşır?

- Eyni şirkətlərin müxtəlif tenderlərdə təkrarən təchizat zəncirində görünməsinin səbəbi nədir?

- Tenderlər zamanı maraqlar toqquşmasının qarşısının alınması üçün hansı mexanizmlər tətbiq olunur?

- Dövlət büdcəsindən ayrılan milyonlarla manatın xərclənməsinə hansı nəzarət mexanizmləri həyata keçirilir?

Bu sualların cavablandırılması həm dövlət satınalmalarının şəffaflığı, həm də STEAM layihəsinə ictimai etimad baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Qeyd edək ki, təqdim olunan məlumatlarda səsləndirilən korrupsiya, mənimsəmə, qiymətlərin şişirdilməsi və əlaqəli şirkətlər vasitəsilə tenderlərin həyata keçirilməsi ilə bağlı iddialar müəllifin araşdırmasına əsaslanır və onların hüquqi baxımdan təsdiqlənməsi üçün aidiyyəti qurumların rəsmi araşdırması tələb olunur.

Mövzu ilə bağlı adıçəkilən şəxslərin və şirkətlərin mövqeyini dərc etməyə hazırıq.

Müəllif: Samir Feyruzov

Abatv.az