Azərbaycanda səhiyyə sisteminin inkişafı yalnız yeni xəstəxanaların inşası, müasir tibbi avadanlıqların alınması və xidmətlərin rəqəmsallaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Səhiyyənin əsas dayağı bu sistemdə çalışan insanlardır. Həkimlər, tibb bacıları, feldşerlər, kiçik tibb işçiləri və digər səhiyyə əməkdaşlarının peşəkarlığı və əməyinin düzgün qiymətləndirilməsi tibbi xidmətin keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.

Bu baxımdan, TƏBİB-in tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqlarının artırılması ilə bağlı yeni qərar mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yeni yanaşma yalnız maaş artımı deyil, həm də tibbi personalın fəaliyyətinin, iş yükünün, məsuliyyətinin, xidmət keyfiyyətinin və regionlardakı kadr ehtiyaclarının nəzərə alındığı yeni əməkhaqqı modelinin formalaşdırılmasıdır.

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın tibb işçilərinin maddi rifahının yaxşılaşdırılması, onların əməyinin daha yüksək qiymətləndirilməsi və səhiyyə sistemində insan kapitalının gücləndirilməsi ilə bağlı təşəbbüsü Prezident İlham Əliyev tərəfindən dəstəklənib və bununla bağlı müvafiq tapşırıqlar verilib.

72 mindən çox tibb işçisini əhatə edən dəyişiklik

Yeni əməkhaqqı qaydaları 2026-cı il sentyabrın 1-dən tətbiq edilir və TƏBİB-in tabeliyində fəaliyyət göstərən tibb müəssisələrində çalışan 72 212 əməkdaşı əhatə edir.

Onların 36 041 nəfəri orta tibb heyətinin, 20 367 nəfəri isə kiçik tibb heyətinin nümayəndələridir. Bundan başqa, 8 675 ambulator tibbi xidmət göstərən həkim, eləcə də ilkin səhiyyə, təcili tibbi yardım, anesteziologiya-reanimatologiya və regionlarda kadr çatışmazlığı olan dar ixtisaslar üzrə çalışan 7 129 həkim yeni mexanizmdən yararlanacaq.

İslahat nəticəsində TƏBİB sistemi üzrə illik əməkhaqqı fondu 189 milyon manat və ya 13,66 faiz artırılır.

Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, ayrılan vəsait bütün əməkdaşların maaşına eyni məbləğdə əlavə edilməyəcək. Yeni sistemdə əməkhaqqının formalaşmasında vəzifə, ixtisas, iş yükü, fəaliyyət göstəriciləri, pasiyent məmnunluğu və regionun kadr təminatı kimi meyarlar nəzərə alınacaq.

“Vəzifəyə görə maaş”dan “nəticəyə görə gəlir” modelinə

Yeni mexanizmin əsas xüsusiyyətlərindən biri əməkhaqqının nəticəyə daha çox bağlanmasıdır.

Ambulator xidmət göstərən həkimlər üçün həvəsləndirici ödənişlər qəbul edilən pasiyentlərin sayına uyğun hesablanacaq. Bakı, Sumqayıt, Gəncə və Abşeron kimi ərazilərdə gündə orta hesabla 30 pasiyent qəbul edən həkim üçün 1 600 manat, digər regionlarda isə 2 400 manatadək aylıq əlavə ödəniş nəzərdə tutulur.

Pasiyent sayının 36-ya çatdığı halda bu göstərici müvafiq olaraq 1 800 və 2 700 manatadək yüksələ bilər.

Bununla yanaşı, pasiyent məmnuniyyətinin də əməkhaqqına təsir göstərməsi nəzərdə tutulur. Qiymətləndirmə nəticələrinə əsasən 0,80-dən 1,20-dək məmnunluq əmsalının tətbiqi həkimlərin göstərdiyi xidmətin keyfiyyətinin də nəzərə alınmasına imkan verəcək.

Beləliklə, yeni modeldə yalnız çox pasiyent qəbul etmək deyil, həm də pasiyentə göstərilən xidmətin səviyyəsi ön plana çıxır.

Ailə həkimlərinin əməkhaqqısında ciddi artım

İslahatın diqqətçəkən istiqamətlərindən biri ilkin səhiyyə xidmətlərinin gücləndirilməsidir.

Yeni modelə əsasən, ailə və sahə həkimlərinin əməkhaqqının 1 150 manatdan 2 000 manatadək artırılması nəzərdə tutulur. Bu, 850 manat və ya təxminən 74 faizlik artım deməkdir.

İlkin səhiyyənin gücləndirilməsi səhiyyə sisteminin ümumi yükünün azaldılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Güclü ailə həkimi institutu xəstəliklərin erkən aşkarlanmasına, profilaktik tədbirlərin genişləndirilməsinə və pasiyentlərin düzgün tibbi istiqamətləndirilməsinə şərait yaradır.

Bu baxımdan, ailə həkimlərinin əməkhaqqısının artırılması yalnız sosial dəstək tədbiri kimi deyil, ilkin səhiyyənin inkişafına yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Təcili yardım və reanimasiya sahəsində mühüm dəyişikliklər

Təcili tibbi yardım, anesteziologiya və reanimasiya sahələrində çalışan tibb işçilərinin üzərinə düşən məsuliyyət yüksəkdir. Bu sahələrdə çalışan mütəxəssislər çox vaxt saniyələr ərzində həyati qərarlar qəbul etməli olurlar.

Yeni əməkhaqqı mexanizmində bu məsuliyyət də nəzərə alınır.

Təcili tibbi yardım şöbələrinin həkimlərinin əməkhaqqının 1 550 manatdan 2 500 manatadək, bəzi kateqoriyalar üzrə isə 2 100 manatdan 3 000 manatadək artırılması nəzərdə tutulur.

Uşaq anestezioloq-reanimatoloqlarının əməkhaqqı isə 1 450 manatdan 3 000 manatadək yüksəldilir.

Ambulans feldşerlərinin əməkhaqqında da əhəmiyyətli artım nəzərdə tutulur. Onların maaşının 1 100 manatdan 1 810 manatadək artırılması 64,5 faizlik yüksəliş deməkdir.

Bu dəyişikliklər tibbi personalın üzərinə düşən məsuliyyətin əməkhaqqında daha real şəkildə əks etdirilməsinə xidmət edir.

Regionlarda çalışan həkimlər üçün əlavə üstünlüklər

Səhiyyə sisteminin qarşısında duran əsas məsələlərdən biri tibbi kadrların regionlar üzrə daha bərabər bölüşdürülməsidir.

Yeni əməkhaqqı modelinin bu istiqamətdə də mühüm təsir göstərəcəyi gözlənilir. Xüsusilə kadr çatışmazlığı müşahidə olunan regionlarda müəyyən ixtisaslar üzrə çalışan həkimlər üçün daha yüksək əməkhaqqı mexanizmi tətbiq edilir.

Belə ki, regionlarda uşaq anestezioloq-reanimatoloqlarının əməkhaqqının 3 000 manatadək, neonatoloqların 2 400 manatadək, hemodializ həkimlərinin 2 250 manatadək, mama-ginekoloq, neyrocərrah, uşaq cərrahı, ürək-damar və üz-çənə cərrahları, travmatoloqların isə 2 150 manatadək yüksəldilməsi nəzərdə tutulur.

Bundan əlavə, müəyyən tibbi xidmətlər üzrə əlavə ödənişlərə regionlarda 1,3 əmsalının tətbiqi nəzərdə tutulur.

Bu yanaşma regionlarda işləməyi həkimlər üçün daha cəlbedici etməklə yanaşı, paytaxt və bölgələr arasında tibbi kadr təminatındakı fərqin azaldılmasına da kömək edə bilər.

Tibb bacıları və kiçik tibb heyətinin rolu

Səhiyyə sisteminin uğurlu fəaliyyəti yalnız həkimlərin əməyindən asılı deyil. Tibb bacıları və kiçik tibb heyəti pasiyentlərlə gündəlik təmasda olan, müalicə prosesinin davamlılığını təmin edən əsas əməkdaşlardır.

Yeni model çərçivəsində 36 041 orta tibb işçisinin əməkhaqqının orta hesabla 17 faiz, 20 367 kiçik tibb işçisinin əməkhaqqının isə 18 faiz artırılması nəzərdə tutulur.

Baş tibb bacılarının idarəetmə və məsuliyyət funksiyaları da ayrıca nəzərə alınır.

Bu yanaşma səhiyyənin komanda işi olduğunu bir daha göstərir. Həkimin verdiyi qərarın düzgün icrası, pasiyentin təhlükəsizliyi və müalicə prosesinin fasiləsizliyi peşəkar orta tibb heyəti olmadan mümkün deyil.

Maaş artımının əsas məqsədi nədir?

Yeni əməkhaqqı modelinin əsas məqsədi yalnız tibb işçilərinin gəlirlərinin artırılması deyil.

İslahatın uzunmüddətli perspektivdə bir neçə mühüm nəticə verməsi gözlənilir. Bunlara regionlarda kadr çatışmazlığının azaldılması, ilkin səhiyyənin gücləndirilməsi, tibbi personalın işə bağlılığının artırılması, pasiyent məmnunluğunun yüksəldilməsi və xidmət keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması daxildir.

Yeni sistemin effektivliyini qiymətləndirmək üçün gələcəkdə regionlardakı vakant yerlərin sayı, həkimlərin bölgələrdə çalışma müddəti, pasiyentlərin gözləmə vaxtı, tibbi personalın işdən ayrılma səviyyəsi və pasiyent məmnunluğu kimi göstəricilər mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.

Nəticə

TƏBİB-in tabeliyində çalışan 72 mindən çox tibb işçisini əhatə edən yeni əməkhaqqı modeli Azərbaycan səhiyyəsində insan kapitalının gücləndirilməsi baxımından mühüm addımlardan biridir.

İllik əməkhaqqı fondunun 189 milyon manat artırılması, ailə həkimləri, təcili yardım əməkdaşları, reanimatoloqlar, tibb bacıları və regionlarda çalışan dar ixtisaslı həkimlər üçün fərqli mexanizmlərin tətbiqi səhiyyə işçilərinin əməyinin daha ədalətli qiymətləndirilməsinə yönəlib.

Ən mühüm məqam isə əməkhaqqının iş yükü, peşə məsuliyyəti, xidmət keyfiyyəti və regional ehtiyaclarla əlaqələndirilməsidir.

Bu islahat şəffaf və ardıcıl şəkildə tətbiq olunduğu halda həm tibb işçilərinin sosial rifahına, həm də vətəndaşların daha keyfiyyətli və əlçatan tibbi xidmət almasına müsbət təsir göstərə bilər.

Abatv.az