Azərbaycan ilə ABŞ arasında münasibətlər uzun illər əsasən enerji təhlükəsizliyi və neft-qaz layihələri üzərində formalaşıb. Lakin son dövrdə Bakı-Vaşinqton əlaqələri yeni istiqamətlər üzrə genişlənir. Artıq tərəflərin gündəliyində yalnız enerji deyil, nəqliyyat-logistika, rəqəmsallaşma, süni intellekt, kritik minerallar, investisiyalar və yüksək texnologiyalar da mühüm yer tutur.

Bu transformasiyanın əsas siyasi dayaqlarından biri Vaşinqtonda keçirilən Azərbaycan-ABŞ-Ermənistan görüşləri, ardınca isə Azərbaycan-ABŞ arasında formalaşdırılan strateji tərəfdaşlıq çərçivəsidir.

Yeni əməkdaşlıq modelinin iqtisadi istiqamətdə daha konkret nəticələrindən biri isə Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində imzalanan, ümumi dəyəri 7,5 milyard dollar olan müqavilələrdir.

7,5 milyard dollarlıq müqavilələr yeni mərhələnin göstəricisidir

Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində imzalanan müqavilələr Azərbaycan-ABŞ iqtisadi münasibətlərinin miqyasının genişləndiyini nümayiş etdirir.

Sənədlər yalnız enerji layihələrini deyil, eyni zamanda rəqəmsal infrastrukturun inkişafı, texnologiya transferi, sənaye həlləri və innovativ layihələri də əhatə edir.

Bu isə ənənəvi enerji əməkdaşlığından daha geniş və şaxələndirilmiş iqtisadi tərəfdaşlıq modelinə keçidin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.

Azərbaycan üçün bu əməkdaşlıq süni intellekt və rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində yeni texnologiyaların ölkəyə gətirilməsi, texnologiya transferinin sürətləndirilməsi və qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından əlavə imkanlar yaradır.

İlk Azərbaycan-ABŞ İqtisadi Dialoqu

İyunun 2-də Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində keçirilən ilk Azərbaycan-ABŞ İqtisadi Dialoqu da iki ölkənin iqtisadi münasibətlərində yeni institusional mərhələnin başlanğıcı kimi diqqət çəkib.

Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi və ABŞ Dövlət Departamentinin birgə təşkil etdiyi tədbirdə iqtisadi əməkdaşlığın gələcək istiqamətləri müzakirə olunub.

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov çıxışında TRIPP təşəbbüsü və Orta Dəhliz vasitəsilə ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyi, kritik minerallar üzrə təchizat zəncirlərinin yaradılması, nəqliyyat-logistika infrastrukturu və rəqəmsal layihələrə investisiyaların cəlb edilməsinin əsas istiqamətlər sırasında olduğunu bildirib.

ABŞ Dövlət Departamentinin iqtisadi, enerji və biznes məsələləri üzrə köməkçisi Kaleb Orr isə iqtisadi dialoqun iki ölkə arasında biznes, investisiya və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi baxımından mühüm platforma olduğunu vurğulayıb.

Tədbirdə regional bağlantılar, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat və logistika, investisiyalar, süni intellekt, data mərkəzləri, rəqəmsal infrastruktur və kritik minerallarla bağlı panel müzakirələri keçirilib.

Ələt Limanı və Orta Dəhliz Vaşinqtonun diqqətində

ABŞ nümayəndələrinin Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanına səfəri Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarına artan marağın göstəricilərindən biri olub.

ABŞ-nin Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili Emi Karlson bildirib ki, tərəflər ABŞ şirkətlərinin qarşılıqlı maraq doğuran layihələrə investisiya yatırması üçün imkanları araşdırırlar.

Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan üzərindən dünya bazarları ilə birləşdirən nəqliyyat marşrutunun inkişafı da əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Bu baxımdan Orta Dəhliz Azərbaycanın iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətini daha da artıran əsas layihələrdən biridir. Azərbaycan artıq yalnız enerji resurslarının ixracı ilə deyil, Şərq-Qərb ticarət marşrutlarının mühüm həlqəsi kimi də diqqət mərkəzindədir.

Süni intellekt yeni əməkdaşlıq istiqamətinə çevrilir

Azərbaycan-ABŞ iqtisadi münasibətlərində ən diqqətçəkən yeni istiqamətlərdən biri də süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalardır.

Əgər əvvəlki dövrlərdə ikitərəfli iqtisadi əməkdaşlığın əsasını enerji layihələri təşkil edirdisə, indi yüksək texnologiyalar, rəqəmsal infrastruktur və innovasiya da gündəmin mühüm hissəsinə çevrilib.

Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində rəqəmsal infrastrukturun yaradılması, texnologiya transferi və sənaye həllərinin tətbiqi ilə bağlı sənədlərin imzalanması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bakının ABŞ-nin II Dünya Süni İntellekt Həftəsinə ev sahibliyi edəcəyinin elan olunması da Azərbaycanın rəqəmsal texnologiyalar sahəsində regional mərkəzə çevrilmək istəyinin göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilir.

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarovun ABŞ rəsmiləri ilə görüşlərində də süni intellekt, rəqəmsallaşma, kritik minerallar, sənaye və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi məsələləri müzakirə olunub.

Xarici İşlər Nazirliyində keçirilən görüşlərdə də nəqliyyat, rəqəmsallaşma, süni intellekt, enerji, ticarət və regional bağlantılar üzrə gələcək layihələr diqqət mərkəzində olub.

Siyasi yaxınlaşmadan iqtisadi tərəfdaşlığa

Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində siyasi yaxınlaşmanın iqtisadi gündəliyə də təsir etdiyi müşahidə olunur.

Prezident İlham Əliyev ABŞ Konqresinin nümayəndə heyətini qəbul edərkən enerji, informasiya texnologiyaları, süni intellekt, müdafiə sənayesi və təhsil daxil olmaqla müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün imkanların olduğunu vurğulayıb.

Dövlət başçısının regional nəqliyyat əlaqələri ilə bağlı fikirləri də diqqət çəkir. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yeni iqtisadi və ticarət əlaqələrinin formalaşması, TRIPP təşəbbüsünün həyata keçirilməsi və regional kommunikasiyaların inkişafı Cənubi Qafqazın iqtisadi xəritəsində yeni imkanlar yarada bilər.

Yeni tərəfdaşlığın iqtisadi məntiqi

Son dövrdə baş verən proseslər göstərir ki, Azərbaycan-ABŞ münasibətləri artıq yalnız neft-qaz və enerji təhlükəsizliyi çərçivəsində nəzərdən keçirilmir.

7,5 milyard dollarlıq müqavilələr, ilk Azərbaycan-ABŞ İqtisadi Dialoqunun keçirilməsi, Ələt Limanına və Orta Dəhlizə artan maraq, süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin yeni mərhələyə keçdiyini göstərən əsas göstəricilərdir.

Yeni mərhələnin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, enerji tərəfdaşlığı qorunmaqla yanaşı, iqtisadi əlaqələrin yeni sütunları formalaşdırılır.

Azərbaycan üçün bu, ölkənin yalnız enerji ixracatçısı kimi deyil, həm də logistika, texnologiya, rəqəmsal iqtisadiyyat və investisiya mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirmək baxımından mühüm imkanlar yaradır.

Bakı-Vaşinqton əməkdaşlığının qarşıdakı illərdə hansı nəticələri verəcəyi isə imzalanan sazişlərin və əldə olunan razılaşmaların real layihələrə nə dərəcədə çevriləcəyindən asılı olacaq.